Anasayfa / Cide Tarihi / CİDE VE HOŞALAY COĞRAFYASINDA TARİHSEL SÜREÇTE SÜLALE ANALİZİ II

CİDE VE HOŞALAY COĞRAFYASINDA TARİHSEL SÜREÇTE SÜLALE ANALİZİ II

 

Cide tarihi ile ilgili araştırmamızın 1831 YILI 824  ve 825 NOLU HOŞALAY VE CİDE KAZALARININ (Tanzimat öncesi Cide ve Hoşalay 2 ayrı kazadır) NUFUS DEFTERLERİNİN incelenmesi kısmında, ilginç sülale adları ile ilgili çalışmamızın 2.bölümü “köle” ismini taşıyan sülale adlarıdır.

Bölgemizde köle ticaretinin Türklerden önce oldukca yaygın olduğu görülmektedir.Bu işin aktörü ise Cenevizlilerdir.Genelde Karadenizin Kuzeyinden(Kırımdan,Kafkaslardan vd.)aldıkları kölelerin, dünyanın değişik pazarlarında ticaretini yapmaktaydılar.Hatta bu esir alma alanını,Karadenizin Güneyindeki Cide coğrafyasını da içerecek şekilde genişletmişlerdir.Esir ticaretinin bölgesel merkezi Amasra Kalesi idi.Cenevizlilerin o bölgeden de esir devşirmeleri,o zamanlar bölgedeki Bizansızları rahatsız etmiş ve onların bölgeyi terk etmelerine yol açmıştır.Burada altı cizilmesi gereken en önemli konu,Bizansları bölgeden süren asıl gücün Cenevizler olmasıdır.(Lozan Anlaşması ile Cide’den gönderilen Rumlar, Bizans Döneminden kalma Rumlar olmayıp;18 yy buraya yerleşen muhacır Rumlardır.Kastamonu Sancağındaki Ermeniler de aynı dönemde Nahcıvan’dan gelen Ermeniler olup daha önce bölgede Ermeni nufus mevcut değildir.)Amasranın Fethi ile birlikte bölgedeki Türk iskanının yoğunlaştığını görüyoruz.Bölgedeki Ceneviz iskanı ise hemen kalkmamış olup,hatta kırsal alandan 100-150 yıllık bir süreç içinde yok olmuştur.Amasra Kalesinin fethinden sonra bu köle ticareti Türklerin kontrolüne geçmiştir.Bu konuda Arşiv kayıtları mevcuttur.Hatta bölgedeki Türklerin bile esir edilip satılmaya başlanması, şimdiki Cide çanağı ve batısındaki coğrafyadaki Türk iskanının gecikmesine ve 17.yy sonlarına doğru tamamlanmasına yol açmıştır.Cide ve Hoşalay coğrafyasındaki yerleşim 17.yy sonlarında aşağı yukarı şimdiki şeklini almıştır.

Bununla birlikte 16.yy başından itibaren kırsal alanlara yerleşimi yoğunlaşmaya başlayan Türkler, yerleşik kültüre geçmişler ve bölgede bir “köy evi” modeli yaratmışlardır.Bu model günümüze kadar gelmiştir.Bu ev modelinin bölümlerinden biri, şimdi “gulluk” dediğimiz “kulluk” bölümüdür.Bu bölüm esirler için ayrılmıştır.16 yy başlarında Cide henüz bir köydü.Üsküdar Kadı Sicilinde bu köyden esir sahibi bir zatın kayıdı yer almaktadır.Bölgedeki esirler rutin gündelik işlerde çalıştırılabileceği gibi ,köle ticaretine de konu olmaktaydılar.Bu faaliyetler 18 yy sonuna kadar sürdüğü görülmektedir.Hatta arşivde 19 yy da bile Kastamonu’daki esir pazarlarının düzensizliğine dair kayıtlar vardır.Esir düzenine en büyük darbeyi, 18yy sonlarında Rusya ile yapılan savaşlar sonrasındaki uğranılan yenilgiye bağlı olarak akdedilen anlaşmalar vurmuştur.Avrupalı devletler bu çerçevede komisyon kurarak, Osmanlı topraklarını taramışlar ve kendilerine ait esirleri tesbit ederek alıp götürmüşlerdir.

Köleler, Cide-Hoşalay coğrafyasında tarım,orman ve hayvancılık alanında kullanılmışlardır.Günümüze kadar uzanan bölgedeki“çobanlık sistemi” dahi Anadolu’nun diğer bölgelerindeki uygulamadan farklılık arzedip, bölgedeki eski “köle düzeninin” bir uzantısıdır.

Osmanlı’da esir pazarları uygulaması, Abdülmecid döneminde yasaklanmıştır.Ama kaçak köle ticareti 19 yy boyunca devam etmiştir.Köle düzeninin Cide’deki sülale adlarına yansıması olarak düşünülen 19 yy’ın ilk yarısına ilişkin köle,kölemen,kara köle,esir ve halayık(bayan köle) gibi aile isimleri taşıyan sülalelerin detayları aşağıda belirtilmiştir.

 

Hoşalay Kazası’nda,

-Fakaz Divanı,Kurt Köy’de Köle Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

-Dere Divanı,Kışlak Köyü’nde Köle Oğlu sülalesine mensup 2 aile,

-Arve Divanı,Tososi Köyü’nde Kara Köle Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

-Dere Divanı,Mortca Köyü’nde  Köle Mehmed Oğlu sülalesine mensup 2 aile,

– Dere  Divanı,Mortca Köyü’nde Köle Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

-Arve Divanı,Sarih Köyü’nde Kara Köle Oğlu sülalesine mensup 2 aile,

-Aşağı Divanı,Ünye Köyü’nde Kücük Köle Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

-Kayı Divanı,Yazdebe Köyü’nde Esir Oğlu sülalesine mensup 3 aile,

-Mesed Divanı,Ağrene Köyü’nde Esir Osman Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

-Mesed Divanı,Mağre Köyü’nde Esir Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

-Dere Divanı,Cebelekceli Köyü’nde Esir Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

 

Cide Kazası’nda,

-Satce Divanı,Büyük Artı Köyü’nde Köle Oğlu sülalesine mensup 3 aile,

-Satce Divanı,Büyük Artı Köyü’nde Köle Alisi Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

-Satce Divanı,Kepele Köyü’nde Köle Oğlu sülalesine mensup 3 aile,

-Demirciler Divanı,Bezaze Köyü’nde Köle Oğlu sülalesine mensup 2 aile,

-Terme Divanı,Terme Köyü’nde Köle Oğlu sülalesine mensup 2 aile,

-Terme Divanı,Çalca Köyü’nde Kara Köle Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

-Terme Divanı,Çalca Köyü’nde Halayık Oğlu sülalesine mensup 6 aile,

-Terme Divanı,Mercebine Köyü’nde  Köle Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

-Timne Divanı,Çatakallı(Çataklı) Köyü’nde Kara Köle Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

 

Cide Kazası Aydos Nahiyesi’nde,

-Hisarcık Divanı,Musa Köyü’nde Kölemen Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

-Hisarcık Divanı,Conker Sönget Köyü’nde Kölemen Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

-Bedi Divanı,Göbelce Köyü’nde Köle Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

-Bedi Divanı,Göbelce Köyü’nde Kara Köle Oğlu sülalesine mensup 2 aile,

-Ova Divanı,Yalazıra Köyü’nde Köle Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

 

Cide Kazası Güren Nahiyesi’nde,

-Derebucağı Divanı,Menük Köyü’nde  Kara Köle Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

-Derebucağı Divanı,Olucak Köyü’nde Köle Oğlu sülalesine mensup 2 aile,

-Üreğil Divanı,Kiraz Ağzı Köyü’nde  Köle Veli Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

 

Cide Kazası Şehriban Nahiyesi’nde,

-Kaya Divanı,Sayullu Köyü’nde Kölemen  Oğlu sülalesine mensup 2 aile,

-Kaya Divanı,Sayulu Köyü’nde Köle Musa Oğlu sülalesine mensup 1 aile,

 

Bu gurupta yer almaktadır.Bu sülale isimlerinin, belirli bir coğrafya üzerinde yaygın olmalarına karşın; bu isimlerin Yörüklere ait topluluk adı olabileceği ihtimali ise oldukca zayıftır.Ayrıca 18.yy sonunda yenilgiye uğranılan savaşlar sonrası yapılan anlaşma hükümlerine göre,bu esir ailelerin büyük bir kısmı, Rusya ve diğer Avrupa devletlerince tüm Anadolu Coğrafyasında taranarak kendi ülkelerine götürülmüşlerdir.Böyle bir işlem yapılmamış olsaydı,bu sülale isimlerinin sayısının daha çok olacağı muhakkaktır.Diğer ilginç sülale isim gurupları, bundan sonrakı yazılarımıza konu edilecektir.

 

Hakkında İbrahim Dinek

İlginizi Çekebilir

KÖYALTI

TEVAZU   Yani anlayacağınız “alçakgönüllü” anlamında. Mütevazı ise “tevazu sahibi” anlamına gelmekte. Canım durup durduğun …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Wordpress Tema indir